Kutup ve gavs lık mevzusu nedir?

[enuşa]

   
S.a.
Kutup ve gavs olarak nitelendirilen insanların özellikleri nelerdir?Kutup ve gavs olan kişilerin arasında fark varmıdır?Gavs olan kişi ben gavsım diyebilirmi?Gavs olarak bildiğim Abdul kadir geylani hz.leri var.Ama günümüzde padişahlıkta olduğu gibi 2.-3. gibi ifadelerle gavslar olduğu söyleniyor?Böyle bir şey mükünmü?

[Ukab]

Öncelikle bu soruya cevap veren olabilir diye yada başka benzeri sorularda gelebilir diye cevap için birkaç gün bekledim.

Tasavvufi terminolojide evliyalık makamındaki velilerin imamet derecesinde olanlara “Kutub” denir. Yaptıkları hizmetlere (İrşada) göre bu kutubluk kendi arasında bölümlere ayrılır. Bu bölümler:

1- Kutbul Arifin
2- Kutbul Ebdal
3- Kutbul İrşad
4- Kutbul Medar
5- Kutbul Aktab

Bu bölümlemeler yapılırken kimi sufiler Kutbul Ebdal, Kutbul Medar ve Kutbul Aktab makamlarının aynı olduğunu söylemişlerdir. Yine sufilere göre bu Tasavvuf İmamlarının içerisinde Kutbul Arifin olan İmam diğer Kutub’lardan efdal sayılmıştır. Oysa sufiyenin avamına göre ise, Kutbul Aktab’ın en efdal olduğu zannedilir. Oysaki adı üstünde Kutbul Arifin (Evliyaların Kutbu) denmiştir. Gavs’lık ise, bu kutubların hepsinden İmamet kesbetmiş, Cümle Kutubların ve Evliyanın icmasına mazhar olmuş kişidir.

Yukarıda sayılan Kutubların birer tane olmadığı, her şehirde ayrı ayrı bulunabileceği genel görüştür. Mesela İbni Arabi (ks) ve İmam-ı Rabbani (ks) bu görüşte olan büyük sufilerdir. Ama Gavs’lık ta böyle olmadığını onun bir tane olduğunu İmam-ı Rabbaniden (ks) öğrenmekteyiz. (İbni Arabi’ye (ks) göre Kutbu Medar aynı zamanda Gavs’tır)

Tasavvuf tarihinde, irşad makamının babadan oğula (ehil olduğu için) geçtiğinin örnekleri vardır. Ama Gavs’lık makamının geçtiğine dair tek bir örnek yoktur. Tarihte Gavs olduğuna icma edilen şahıslara bakıldığında bu öyle insanların onlara yakıştırmasıyla olmayacağı görülmektedir. Örneğin, şu ormanda bir arslan var deseniz, onu görmemiş insanlara sizin sözünüz tesir etmez. Ama aynı topluluk o arslanın kükremesini bir duysa, sizin bir şey demenize gerek kalmaz. İşte gerçek Gavsla, kendisine Gavslık yakıştırılanlar arasındaki farkta böyledir.

Bir kişi hakkında cümle evliyanın ortak görüşü varsa, yaptığı irşad ve hizmetleri ile resmen kükrüyorsa, o kişi gavstır.

Bazen kişiye bağlıları tarafından muhabbetten bu isimlerin verildiği bilinmektedir. Sufiye bunda bir sakınca görmemiştir. Ancak bu isimler muhabbetten dolayı değil de, diğer evliyayı küçümsemek kastıyla verilirse, maazallah bu tehlikeli bir durumdur ve sakıncalıdır.

Yine Tasavvufi menakıblara baktığımızda, bu gavs olsun kutub olsun zatların, bazen kendilerinin bile bu durumlarına vakıf olmadığını görmekteyiz. Mesela bu asırdaki gavs olan zat, kendinin gavs olduğunu bile bilmeyebilir. Hatta bir görüş var ki, gavsın Hızır’ın (a.s) makamı olduğu da söylenmiştir. Eğer böyleyse, Hızır (a.s) varken, gavslık kimin haddine.

Sonuç olarak, bu konular bizler için hiçbir faydası olmayan, bizleri aşan, yanlış zanna düştüğümüzde sakıncası olabilecek konulardır. Tasavvuf büyükleri, bağlılarını, bu tür konularla uğraşmaktan men edip, ilmi fıkıh, ilmi hadis öğrenmeye sevk etmişlerdir. Bizlere lazım olanda bunlardır.

Umarım bu bilgiler sorunuza bir cevap olmuştur.

[enuşa]

Bu kavramların çok karıştırıldığı ve kişiye bağlı tarafların sınırı aştıkları görülebiliyor.Benim gibi bişey bilmeyenlerin kafasında değişik sorular oluşabiliyor. Verdiğiniz bilgiler için çok teşekkürederim.Saygılar